Du må være innlogget for å få tilgang til alle nyheter! Logg inn eller opprett brukerkonto.

Ho redda utmagra Havanna frå dødsdom

Ho redda utmagra Havanna frå dødsdom

Både eigaren til Havanna og matmor Therese Helvig er glade for at Mattilsynet oppheva vedtaket om avliving, og at hoppa får leve resten av dagane sine på Samslått. FOTO: Erlend A. Lorentzen

Då Mattilsynet kom på uvarsla inspeksjon på ein gard i distriktet, fann dei 13 hestar med dårleg hald. Utmagra Havanna var den verste av dei alle, og Mattilsynet vedtok at ho måtte avlivast. Etter at Therese Helvig engasjerte seg, får Havanna no bli gammal på Eigerøy.

Tekst:

Publisert:

Oppdatert:
10.08.2016 kl 10:28

— På ei lita veke la ho på seg fem centimeter rundt midja, seier den nye matmora Therese Helvig.

Mattilsynet Sør-Rogaland, Sirdal og Flekkefjord inspiserte 40 av 51 hestar på garden i distriktet og vurderte 12 av dei til å vere mellom haldkarakterane 4/3 - moderat tynn/tynn, til 2 - svært mager. I tillegg kom den 22 år gamle ridehesten Havanna med haldkarakter 1 - svært utmagra. Mattilsynet skriv i rapporten at normalt hald er karakter 5 og 6, moderat og moderat fyldig, for dei fleste hestetypar. Mattilsynet gav gardbrukarane pålegg om å avlive den Havanna innan 10. august, og om å tilleggsfôre dei andre hestane til normalt hald innan 1. oktober.

Såg ho frå vegen

Før Mattilsynet sin inspeksjon i slutten av juli, køyrde Therese Helvig frå Egersund forbi sletta Havanna beita på. Som hesteinteressert la ho merke til den tynne hoppa. Sletta hesten gjekk på, var ifølge Helvig heilt nedbeita. Også Mattilsynet skriv at fleire av beita var skrinne.

— Ribbeina skal ikkje vere synlege sånn som dette, forklarar ho og peiker på sida til Havanna.

Vidare visar ho til hesten sin bakpart, som er prega av groper der det vanlegvis skal vere musklar og feitt.

Tilbaud seg å hjelpe

Då Helvig køyrde forbi garden, stoppa ho og tilbaud gardbrukarane hjelp med hestane.

— Eg tenkte at det var fleire hestar på garden enn nokon kan ha råd til å halde. Éin rundball gir mat til sju hestar i ei veke. Den kostar rundt 1.000 kroner. I tillegg kjem hovstell, tannrasp, vaksiner og så vidare. Då blir det fort pengar om du har over 50 stykk, seier Helvig.

Ho seier at gardbrukarane avviste tilbodet hennar.

— Personen eg snakka med, sa at dei berre hadde hatt dei tynne hestane nokre veker, og at planen var å feite dei opp. Historiene endra seg undervegs, og etter meir og meir usakleg innhald, køyrde eg frå staden. Eg melde frå til Mattilsynet, seier Helvig.

Annan eigar

Frå rapporten deira der namnet til hesten stod, fann Helvig ut at Havanna hadde ein annan eigar enn dei som driv garden.

— Det viste seg at Havanna hadde vore på garden i seks år. Eigaren var blitt førespegla at Havanna skulle få nyte penjsonisttilværet på landet i fine omgjevnadar. I staden fekk ho skrint beite, seier Helvig.

Therese Helvig og tre andre hesteinteresserte personar som ikkje ønsker å stå fram i avisa, tok kontakt med eigaren og la fram innhaldet i rapporten til Mattilsynet. Ifølge Therese Helvig blei eigaren skaka fordi ho trudde Havanna var i beste hender. At hesten no skulle avlivast, hadde ho ikkje høyrt om. Same dag gjekk klagefristen ut.

Se bildet større

Gjennom standard blodprov har ikkje veterinæren til Havanna funne medisinske grunnar til at ho skal vere tynn. Therese Helvig fortel at hesten legg innpå med mat og har fått meir energi. FOTO: Erlend A. Lorentzen

Saman med Helvig drog eigaren opp til garden førre laurdag for å hente hesten frå sletta ho gjekk på. Helvig seier dei hadde varsla politiet på førehand og fått klarsignal frå dei. Havanna sin eigar seier saka har vore ei belasting og ønsker ikkje å uttale seg til avisa utover å bekrefta historia til Therese Helvig. Ho rosar samtidig innsatsen til Helvig og dei andre.

Hetsa på internett

Avisa Agder melde måndag at Mattilsynet gjorde ein ny inspeksjon på garden etter at telefonen deira gjekk raud av bekymringsmeldingar på torsdag. Bakgrunnen var at medlemmer i ei Facebook-gruppe for hesteinteresserte la ut bilde frå og kommentarar om garden.

— Sju-åtte hestar som var påvist magre ved førre inspeksjon, var no i betre tilstand, seier fungerande avdelingssjef i Mattilsynet Sør-Rogaland, Sirdal og Flekkefjord, Ole Aamodt, til Agder.

Vidare seier han at 36 av 42 inspiserte hestar er i garden sitt eige.

Til Agder seier også den lokale lensmannen at eigarane av garden synest det er ekkelt med alle som no luskar rundt på eigedommane deira for å ta bilde, og at saka er ei enorm påkjenning for dei. Dei inviterte politiet til gards for å vise at dei ikkje gøymer endå fleire hestar, ein påstand som har versert på internett.

Nytt liv på Eigerøy

No står Havanna på Samslått på Eigerøy, der Therese Helvig leiger plass til tre hestar. Ho fekk ein veterinær til å undersøke Havanna og fekk torsdag beskjed frå Mattilsynet om at vedtaket om avliving er oppheva. Førsteinspektør Rune Malmei bekreftar dette.

— Me var i kontakt med veterinæren som behandla Havanna. Han seier at hesten har god appetitt og ser ut til å vere på veg til betring, seier han.

— Eg blei så glad at eg grein i telefon med eigaren. Her skal Havanna få leve resten av livet med kjærleik og stell. Berre på ei lita veke la ho på seg fem centimeter rundt midja. Ho har òg snike seg ut for ein luftetur og begynner å kvikne til, seier Therese Helvig.

Kritisk til Mattilsynet

Helvig stiller seg kritisk til Mattilsynet sin framgangsmåte i saka. I starten av juni hadde dei tilsyn på same gard. Då fekk inspektøren som generelt inntrykk at "hestane ikkje er avmagra eller utrivelege". Éin hingst skilde seg ut som under normalt hald, men denne forventa inspektøren at skulle legge på seg utover sommaren med godt beite.

(Saka fortset under bildet)

Se bildet større

FOTO: Erlend A. Lorentzen

I det seinare tilsynet i juli, av same inspektør saman med éin annan inspektør, var den same hesten vurdert til haldkarakter 3 - tynn. Mattilsynet konkluderer i den siste rapporten med at gardbrukarane har brote forskrift om hestevelferd.

— Korleis kan alt vere innafor i juni, men ikkje i juli? spør Helvig.

Ho lurer også på kvifor Mattilsynet i juli berre kontrollerte 40 av 51 hestar.

Mattilsynet lover å følge saka tett

Mattilsynet seier det er vanskeleg å sjå alt, men at dei no ikkje har tenkt å sleppe ballen i saka. Dei vil vurdere reduksjon eller avvikling av dyrehaldet på garden, om ikkje hestane får mat.

Sakshandsamaren i Mattilsynet Sør-Rogaland, Sirdal og Flekkefjord har ferie, men avdelingssjef Odd Ivar Berget seier Mattilsynet ikkje kan sjå alt.

— Det kan vere at ikkje alle dyra var til stades under inspeksjonen i juni, og at me derfor ikkje hadde noko å utsette. Dette er ei sak me no følger opp tett, og me kjem ikkje til å sleppe ballen, seier Berget.

Han legg til at grunnen til at dei på den siste inspeksjonen i juli berre kontrollerte 40 av 51 dyr, var at resten var på utmarksbeite. Han vedgår at Mattilsynet berre har oversikt over dei dyra eigaren sjølv har rapportert å ha.

— Det har vore rykte om at gardbrukarane har opp mot 70 hestar, men det er ikkje noko me har sett, seier Berget.

Se bildet større

Odd Ivar Berget er avdelingssjef i Mattilsynet Sør-Rogaland, Sirdal og Flekkefjord. FOTO: Pressefoto

Inspeksjonar sidan 2003

Avdelingssjefen seier at mange har vore kritiske til at dei har sett 1. oktober som frist for å fôre opp hestane. Dei meiner det er for god tid. Han tryggar med at Mattilsynet skal ha hyppige kontrollar fram mot fristen, for å sikre at vedtaket blir følgt.

I eit varsel om vedtak frå 2008, skriv Mattilsynet at éin person på garden har fått inspeksjonar på dyrehaldet sitt sidan 2003 etter mistanke om dårleg stell. Resultatet blei avvikling av vedkomande sitt storfehald i 2007. Hestane på garden som Mattilsynet har inspisert no i sommar, er registrert på namnet til ein annan person på same gard. Same person har rapportert til storferegisteret å også ha fem kyr.

Berget seier han ikkje har detaljane på ståande fot, men bekreftar at dei har fått bekymringsmeldingar på garden og hatt tilsyn der gjennom fleire år.

— Me ser no at det er mange dyr på garden som er for magre. Om me har gjort ein dårleg jobb, kjem me til å legge oss langflate, men det er ikkje noko me har tatt stilling til enno, seier han.

Ønsker meldingar velkomne

Berget seier han er glad for at folk uroar seg for helsa til dyr.

— Me er avhengige av bekymringsmeldingar for å avdekke dårleg dyrehald. Me rekk samtidig ikkje over alle, og kan ikkje forventast å vere over alt, seier han.

— Kva meiner Mattilsynet om at folk tar seg inn på andre sin eigedom for å ta bilde?

— Det meiner me ikkje noko om. Det er eit privatrettsleg forhold. Men me vurderer bilda me får inn saman med bekymringsmeldingar, seier han.

Eigaren står i passet

Berget fortel at hestar skal ha eit pass der det står kven som er eigar. Han seier Mattilsynet ikkje var klar over at Havanna hadde ein annan eigar då dei fatta vedtak om avliving, og kan ikkje svare på om passet til hesten blei undersøkt.

— Er det ikkje rar saksgang at de fattar vedtak om å avlive ein hest utan å ta kontakt med eigaren før klagefristen går ut?

— Jo, det er absolutt kritikkverdig at me ikkje gjorde det, og det reagerte også eigaren på. Heldigvis fann ho ut dette sjølv. Då ho hadde henta hesten og fått konstatert frå veterinær at han ikkje var sjuk, oppheva me vedtaket, seier han.

Ikkje kontakta andre eigarar

— Har de gjort noko for å kontakte eigarane av dei andre hestane som ikkje høyrer heime på garden?

— Ikkje enno, men me skal ta kontakt med dei i tida framover, seier Berget.

Han fortel at Mattilsynet no kjem til å vurdere gardbrukarane sin vilje og evne til å fôre opp hestane. Tiltak dei vurderer om vedtaket ikkje blir følgt, er å nekte dei visse typar dyrehald, reduksjon i talet dyr, eller full avvikling av dyrehaldet.

Gardbrukarane ville ikkje kommentere saka til Dalane Tidende.

Siste nytt i Nyheter

Luke #11: Bitten Fugelsnes

I desember skal ordfører Odd Stangeland, i samarbeid med Frivilligsentralen i Eigersund og Dalane Tidende, hedre 24 av de mange som gjør en innsats for andre. Vi åpner én luke hver dag.

Gir ut selvhjelpsfilm
Byggjer ut Måkaknuten parallelt med Bjerkreim vindpark

Nyheter fra andre aviser

Do NOT follow this link or you will be banned from the site!